Cứu chợ 'chết lâm sàng': giảm nói thách, chỉnh thái độ và xử lý chợ tự phát có giúp hồi sinh?

# Vấn đề: khách ngày càng tránh chợ truyền thống

Nhiều người mua cho biết họ ngại quay lại chợ sau những lần mua sắm vì hai lý do lặp lại: người bán hét giá khởi điểm quá cao (nói thách) và thái độ bán hàng có lúc thiếu lịch sự. Những trải nghiệm này khiến khách cảm giác bị lừa và mất niềm tin vào mua sắm truyền thống.

# Chứng cứ thực tế từ người mua và tiểu thương

• Một người tiêu dùng kể rằng đôi dép được hét giá 500.000 đồng, trả 400.000 thì được, nhưng vài ngày sau cùng sạp lại bán với giá khởi điểm thấp hơn. Anh nói đây là hành vi khiến anh không muốn quay lại.

• Một khách ruột khác mô tả trải nghiệm trả giá nhiều vòng mới mua được món đồ đã giảm sâu so với giá người bán đưa ra. Dù rẻ hơn, khách vẫn thấy khó chịu vì phải trải qua việc mặc cả quá mức.

• Một tiểu thương thừa nhận thực trạng: trong nhóm bán hàng thời trang, có tới 7 trên 10 người thường nói thách và hét giá "trên trời". Cô nêu thêm rằng chợ đang chịu cạnh tranh từ sàn thương mại điện tử, nơi giá rõ ràng và nhiều khuyến mãi.

# Nguyên nhân cấu thành

• Văn hóa ứng xử chưa đồng đều: thái độ và cách đưa giá tạo cảm giác không minh bạch.
• Cạnh tranh từ thương mại điện tử: giá niêm yết, chương trình khuyến mãi, đa dạng hàng hóa.
• Hạ tầng chợ: đường vào chật chội, hỗn loạn, khó tìm chỗ đậu xe, ô nhiễm tại một số chợ.
• Hoạt động chợ tự phát và buôn bán vỉa hè lấn át không gian chợ chính thức, làm giảm trải nghiệm mua sắm.

# Các biện pháp đang đề xuất và thử nghiệm

• Niêm yết và sắp xếp ngành hàng: một số ban quản lý chợ đã tính toán lại cơ cấu hàng hóa để ưu tiên hiệu quả, đồng thời tăng cường niêm yết giá và chống hàng giả, hàng nhái.

• Kiểm soát chợ tự phát và vỉa hè: xử lý sớm hoạt động buôn bán lấn chiếm giúp cải thiện động lực cho chợ truyền thống.

• Đổi mới dịch vụ, sản phẩm: một số chợ phát triển khu ẩm thực đêm và sản phẩm hướng đến khách du lịch để tạo thêm sức hút.

• Kế hoạch phát triển từ thành phố: ngành công thương TP.HCM xác định sẽ có kế hoạch phát triển chợ truyền thống giai đoạn mới, đặt trọng tâm vào phù hợp công năng và tận dụng lợi thế địa phương.

# Kết luận ngắn

Chợ truyền thống có lợi thế nếu khắc phục được ba vấn đề: minh bạch giá cả, thái độ phục vụ và hạ tầng hỗ trợ khách. Các bước cụ thể—yêu cầu văn hóa ứng xử, niêm yết giá, xử lý chợ tự phát và điều chỉnh ngành hàng—đã được áp dụng ở một số nơi và có dấu hiệu cải thiện. Việc nhân rộng cần có sự phối hợp giữa tiểu thương, ban quản lý chợ và chính quyền địa phương cùng với kế hoạch phát triển phù hợp của thành phố.